06/07/2005
Yüzde
76’lık Dilim
Yanlış anlamayın, bu dilim, ekmek dilimi ya da
pasta dilimi gibi bir dilim değil; lisan anlamındaki dilin
birinci tekil kişiyle ilintili hali.
1998 yılında yapılmış olan bir çalışmaya göre (aşağıya bu
çalışmayı ekledim), Türkçemizde 60.693 sözcük, 14.670 deyim ve
98.871 anlam bulunmaktadır. Bu sözcüklerin 76%’sı Türkçe
kökenli.
Çok ilginç bazı tespitler var bu konuda; Norveççe ve
Arnavutça 1’er sözcük var örneğin, Japonca 2 sözcük, Portekizce
3 sözcük.
Peki dilimizi istila eden diller hangileri? Başta 6455
(10,6%) sözcükle Arapça geliyor; Arapçayı sırasıyla 4702 (7,8%)
sözcük ile Fransızca, 1361 (2,2%) sözcük ile Farsça, 621 (1%)
sözcük ile İtalyanca, 470 (0,8%) sözcük ile İngilizce takip
ediyor.
1998’ten beri, sanırım İngilizcenin dilimizi istilası biraz
daha artmıştır. Dile sahip çıkma konusunda hepimize düşen
görevler var; günlük yaşantımızda, yazışmalarımızda Türkçe
sözcükleri kullanmaya özen göstermek; özenti ile veya bilmeden,
karşılığı olmasına rağmen dilimize dışardan girmiş sözcük
kullananları uyarmak; özelliklere çocuklarımızın dili
kullanışlarını takip etmek ve yanlış yaptıklarında uyarmak.
Eğitimcilerin; radyo ve televizyon sunucularının; sinema,
tiyatro, reklam gibi alanlardaki metin yazarlarının da buna çok
dikkat etmesi gerekiyor.
Her ne kadar yukarıdaki tümcede zorunlu olarak kullandığım,
dilimize girmiş ve benimsenmiş sözcüklere karşılık kelimeler
türetilmişse de, ne yazık ki bu sözcükler artık benimsenmiş
durumda. Bu biraz da, Türkçenin evrensel süreci takibindeki
hantallığından kaynaklanmakta.
En azından yüzde 76’yı koruyalım; yeni olgular için yeni
kavramlar türetelim; bunları kullanalım ve kullanımını
özendirelim.
Hakkı Devrim (dilimibilirim)
Temmuz2005

TÜRKÇE
SÖZLÜK (1998)’TEKİ SÖZLERİN KÖKENLERİNE AİT SAYISAL DÖKÜM
|
Almanca |
99 |
|
Arapça |
6455 |
|
Arnavutça |
1 |
|
Bulgarca |
8 |
|
Ermenice |
16 |
|
Farsça |
1361 |
|
Fransızca |
4702 |
|
İbranice |
8 |
|
İngilizce |
470 |
|
İspanyolca |
38 |
|
İtalyanca |
621 |
|
Japonca |
2 |
|
Lâtince |
91 |
|
Macarca |
18 |
|
Moğolca |
15 |
|
Norveççe |
1 |
|
Osmanlı Türkçesi |
43 |
|
Portekizce |
3 |
|
Rusça |
37 |
|
Slavca |
21 |
|
Yunanca |
382 |
|
Toplam |
14.392 |
|
Türkçe |
46.301 |
|
|